Kính thưa tất cả các bậc phụ huynh ,trong những năm qua tình trạng trẻ bị suy dinh dưỡng, thừa cân béo phì ở nước ta tăng nhanh đáng báo động. Suy dinh dưỡng, thừa cân béo phì ở trẻ gây ra nhiều hậu quả xấu ảnh hưởng tới sức khỏe của trẻ, ngoài ra còn để lại nguy cơ mắc bệnh khi trưởng thành. Vậy làm thế nào để cải thiện tình trang suy dinh dưỡng và thừa cân béo phì ở trẻ. Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Trẻ suy dinh dưỡng khiến phụ huynh lo lắngSuy dinh dưỡng được định nghĩa là tình trạng thiếu hụt chất dinh dưỡng ở trẻ em. Tình trạng này không đáp ứng được nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể phục vụ cho nhu cầu hoạt động, tăng trưởng bình thường của các bé. Đối tượng dễ bị suy dinh dưỡng nhất là trẻ từ 6 tháng tuổi đến 2 tuổi. Đây là thời điểm cơ thể trẻ cần hàm lượng dinh dưỡng cao để phát triển đầy đủ, đồng thời nâng cao hệ miễn dịch để chống lại các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài môi trường. Theo các chuyên gia, trẻ bị suy dinh dưỡng từ nhẹ đến nặng rất dễ nhiễm các bệnh về đường hô hấp và đường tiêu hóa. Trẻ sẽ chậm phát triển, tăng nguy cơ bị thấp bé nhẹ cân và loãng xương. Về lâu dài, trẻ có khả năng chậm nói, suy giảm trí nhớ, giảm giao tiếp xã hội và khả năng làm việc.
Với những hậu quả trên ắt hẳn ba mẹ đã thấy được tầm quan trọng của dinh dưỡng đối với trẻ sơ sinh và trẻ em. Từ đó, có ý thức tăng cường các chất dinh dưỡng cho các bé.
Trẻ bị suy dinh dưỡng được phân chia thành các loại như:
- Suy dinh dưỡng thể nhẹ cân hay cân nặng theo tuổi thấp
- Suy dinh dưỡng thể thấp còi
- Suy dinh dưỡng thể gầy còm
Trẻ suy dinh dưỡng ảnh hưởng đến sự phát triển a) Nguyên nhân và dấu hiệu trẻ bị suy dinh dưỡng
*Về nguyên nhân:
- Thức ăn không đa dạng khiến trẻ chán ăn: Công thức món ăn được đa dạng, trang trí hấp dẫn sẽ giúp trẻ hào hứng khi ăn và hấp thụ thức ăn tốt hơn. Ngược lại, đồ ăn không hợp khẩu vị sẽ khiến bé chán ăn, lười ăn. Theo thời gian, trẻ sẽ bị suy dinh dưỡng.
- Bé thường xuyên uống thuốc điều trị bệnh: Trẻ uống nhiều thuốc điều trị sẽ giúp tiêu diệt vi khuẩn có hại, cải thiện tình trạng bệnh. Mặt khác, thuốc sẽ loại bỏ các vi khuẩn có lợi trong hệ đường ruột. Điều này làm giảm quá trình lên men thức ăn và khả năng hấp thụ dinh dưỡng kém.
- Vấn đề tâm lý: Trẻ ăn uống trong không khí thoải mái, vui vẻ sẽ giúp ăn ngon miệng hơn. Ngược lại trẻ thường xuyên bị ép ăn sẽ gây ra tâm lý lo sợ, căng thẳng gây ra chán ăn.
Chế độ ăn uống chưa phù hợp là nguyên nhân gây suy dinh dưỡng
*Về dấu hiệu:
Cân nặng của trẻ phản ánh chính xác tình trạng suy dinh dưỡng của trẻ. Do đó, phụ huynh nên theo dõi cân nặng thường xuyên để biết được trẻ có phát triển bình thường hoặc bị suy dinh dưỡng hay không?
Trong trường hợp trẻ tăng cân đều đặn hàng tháng đó là dấu hiệu trẻ tăng trưởng bình thường, phát triển khỏe mạnh. Ngược lại, nếu trong vòng 3 tháng liên tiếp trẻ không tăng cân hoặc tăng chậm có khả năng trẻ đang bị thiếu dinh dưỡng.
Nếu ba mẹ không có điều kiện cho trẻ cân đo thì có thể đo vòng tay trái của bé để xác định tình trạng dinh dưỡng của các bé. Bên cạnh đó, cha mẹ có thể nhận biết các dấu hiệu trẻ bị suy dinh dưỡng qua các triệu chứng sau:
- Không còn hứng thú tham gia các hoạt động vui chơi.
- Cử chỉ chậm chạp hơn so với các bạn cùng trang lứa.
- Bắp chân tay mềm nhão.
- Bụng to.
- Da xanh nhợt nhạt.
- Trẻ sẽ có những biểu hiện chậm nói, chậm đi đứng.
- Biếng ăn kéo dài.
b) Chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng
* Đảm bảo đầy đủ 4 nhóm thực phẩm
Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ suy dinh dưỡng cần có được c chế độ ăn uống đầy đủ 4 nhóm thực phẩm sau:
- Nhóm bột đường
Đây là nhóm gồm các thực phẩm giúp cung cấp năng lượng cho các hoạt động thường ngày của trẻ như: mì, cơm, phở, bún,...
Phụ huynh cần bổ sung đa dạng các loại thực phẩm cho trẻ- Nhóm đạm
Nguồn đạm động vật từ cá, thịt, cua, trứng,... hoặc đạm thực vật như: nấm, các loại hạt, các loại đậu,... là thành phần cấu trúc và giúp sửa chữa tế bào của cơ thể. Tuy nhiên, trong bữa ăn của trẻ cần có sự cân bằng nhóm này với các nhóm thực phẩm khác để tránh dư protein không tốt cho chức năng thận.
- Nhóm vitamin và khoáng chất
Đây là nguồn thực phẩm từ các loại rau, củ, quả... vừa cung cấp chất xơ vừa bổ sung vitamin và khoáng chất tốt cho hệ tiêu hóa, hệ miễn dịch và sức khỏe của các hệ cơ quan khác.
Để bổ sung nhóm chất này vào bữa ăn của trẻ bị suy dinh dưỡng mẹ nên ưu tiên các loại rau lá xanh đậm, trái cây họ cam quýt,...
Các nguồn vitamin có từ trái cây, rau củ cũng rất quan trọng
- Nhóm chất béo
Chất béo rất cần để phát triển hệ thần kinh và tạo năng lượng dự trữ cho cơ thể trẻ. Cha mẹ có thể bổ sung chất béo cho con từ các loại dầu thực vật, sữa nguyên kem, bơ, vừng, lạc,... nhưng cần lưu ý không tiêu thụ > 10% hàm lượng axit béo bão hòa/ngày.
*Cung cấp đủ năng lượng
Khi xây dựng chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng, cha mẹ cần chú ý cung cấp đầy đủ năng lượng để giúp cơ thể trẻ được phục hồi và phát triển tốt nhất. Nguồn năng lượng cung cấp cho trẻ qua bữa ăn hàng ngày nên được đến từ thực phẩm giàu carbohydrate và chất béo.
- Thực phẩm giàu carbohydrate: cơm, bánh mì, khoai tây,...
- Thực phẩm cung cấp chất béo: dầu ăn, bơ, mỡ động vật,...
*Đảm bảo đủ protein
Protein là thành phần quan trọng giúp xây dựng và phục hồi cơ bắp cho trẻ. Vì thế, cha mẹ cần bổ sung các thực phẩm giàu protein như:
- Nguồn protein từ động vật: thịt, cá, trứng,...
- Nguồn protein từ thực vật: đậu nành, đậu xanh, hạt óc chó, hạnh nhân,...
*Bổ sung đầy đủ các loại vitamin và khoáng chất
Vitamin và khoáng chất đóng vai trò quan trọng trong việc tăng cường hệ miễn dịch và hỗ trợ quá trình phát triển của trẻ. Các thực phẩm giàu khoáng chất và vitamin cần ưu tiên bổ sung trong chế độ ăn cho trẻ suy dinh dưỡng gồm:
- Rau xanh, củ quả: giàu vitamin A, C, K, sắt, canxi,...
- Trái cây tươi: cung cấp vitamin C và chất xơ.
*Nhiều bữa ăn nhỏ mỗi ngày
Dạ dày của trẻ suy dinh dưỡng thường có kích thước nhỏ và trẻ không thể ăn nhiều trong một lần. Do đó, cha mẹ cần chia bữa ăn trong ngày thành 5 - 6 bữa nhỏ để giúp trẻ dễ dàng hấp thu và tiêu hóa.
Bên cạnh đó, đối với trẻ có dấu hiệu kén ăn, bỏ bữa, chậm tăng cân, phụ huynh nên sử dụng cho con sữa cao năng lượng để bù đắp dinh dưỡng thiếu hụt cho con. Bởi sữa cao năng lượng được bổ sung thêm hàm lượng chất đạm, chất béo, chất bột đường cao hơn hẳn so với các loại sữa thông thường khác nên phù hợp với trẻ biếng ăn, suy dinh dưỡng.
Trên đây là một số thông tin về chế độ dinh dưỡng dành cho trẻ suy dinh dưỡng ở lứa tuổi mầm non. Phụ huynh có thể tham khảo để điều chỉnh chế độ ăn của trẻ sao cho phù hợp, giúp bé phát triển tốt nhất về thể chất và trí tuệ.